Di truyền tính kháng virus gây bệnh “bud necrosis” do vector bọ trĩ trên đậu phông

 Di truyền tính kháng virus gây bệnh “bud necrosis” do vector bọ trĩ trên đậu phông

Nguồn: Mahanta DK, Jangra S, Priti, Ghosh A, Sharma PK, Iquebal MA, Jaiswal S, Baranwal VK, Kalia VK, Chander S. 2022. Groundnut Bud Necrosis Virus Modulates the Expression of Innate Immune, Endocytosis, and Cuticle Development-Associated Genes to Circulate and Propagate in Its Vector, Thrips palmi. Front Microbiol. 2022 Mar 17;13:773238. doi: 10.3389/fmicb.2022.773238.

Bọ trĩ Thrips palmi (Thysanoptera: Thripidae) là vec tơ truyền bệnh siêu vi có thuật ngữ khoa học “predominant tospovirus” Ở vùn châu Á Thái Bình Dương. Bệnb gây thiệt hại nặng cho vùng canh tác đậu phọng, đó là GBNV (viết tắt từ chữ groundnut bud necrosis virus, họ siêu vi Tospoviridae) thuộc loại hình bệnh lây nhiễm thường xuyên (persistent propagative). Bọ trĩ là ký chủ luân phiên, sự duy trì thường trực nguồn siêu vi trong bọ trĩ làm cho việc quản lý bệnh này trở nên rất thách thức cho nhà bảo vệ thực vật. Thuốc trừ bọ trĩ và tính kháng của cây đậu phụng vẫn còn là cách thức chưa hiệu quả trong quản lý thrips–tospoviruses. Những phương pháp tiếp cận mang tính chất genomic gần đây đã và đang dẫn đến sự hiểu biết ngày càng rõ hơn về tương tác ở mức độ phân tử của thrips–tospoviruses, người ta xác định được nhiều mục tiêu di truyền mới. Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu tỏ ra vô cùng hạn chế đối với loài Frankliniella và siêu vi TSWV (tomato spotted wilt virus). Giữa những thông tin vô cùng hạn chế về mối quan hệ  T. palmi–tospovirus, nghiên cứu này là báo cáo đầu tiên về phản ứng toàn hệ thống transcriptome của bọ trĩ T. palmi liên quan đến bệnh siêu vi GBNV. Kết quả phân tích sự biểu hiện khác nhau của hệ triplicate transcriptome con bọ trĩ trưởng thành mang viruliferous so sánh với bọ trĩ trưởng thành không mang viruliferous được xác định với tổng số 2.363 phân tử transcript (1.383 điều tiết theo kiểu UP và 980 phân tử điều tiết theo kiểu DOWN). Cơ sở dữ liệu Gene Ontology (GO) và Kyoto Encyclopedia of Genes and Genomes (KEGG) hỗ trợ cho kết quả phân tích, ghi nhận rằng: có rất nhiều gen DEGs (differentially expressed genes) trong phản ứng miễn dịch bẩm sinh, endocytosis, phát triển lớp cutin, và kết hợp với thụ thể (receptor) rồi truyền tín hiệu rằng có xâm nhập của siêu vi, kết quả nhân lên trong hệ thống vector này. Hệ thống GNR (gene regulatory network) của các gen có ý nghĩa nhất “DEGs” cho thấy những gen này giống như ABC transporter, cytochrome P450, endocuticle structural glycoprotein, gamma-aminobutyric acid (GABA) receptor, heat shock protein 70, larval and pupal cuticle proteins, nephrin, proline-rich protein, sperm-associated antigen, UHRF1-binding protein, serpin, tyrosine–protein kinase receptor, etc., tăng lên rất nhiều với mật độ cao hơn các phan ứng tương tác xảy ra. Kết quả thâm cứu cho thấy sự biểu hiện của các gen ứng cử viên trong phản ứng với sự xâm nhiễm của GBNV được minh chứng rõ theo kết quả chạy RT-qPCR (reverse transcriptase-quantitative real-time PCR). Nghiên cứu này giúp người ta hiểu được tuong tác ở mức độ phân tử giữa bọ trĩ T. palmi và siêu vi GBNV, định hướng di truyền phục vụ mục tiêu quản lý bọ trĩ hại đậu phọng.

Xem: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8969747/