KHOA HỌC CÂY ĐẬU

Thông qua hệ thống CRISPR/Cas9 làm bất hoạt gen agglutinin Le1 để cải thiện tính trạng phẩm chất hạt đậu nành Nguồn: João Matheus Kafer , Alessandra Koltun , Rodrigo Thibes Hoshino , Larissa Girotto , C esar Augusto Silveira , Silvana Regina Rockenbach Marin , Elibio Leopoldo Rech Filho , Alexandre Lima Nepomuceno , Liliane Marcia Mertz-Henning . 2025. CRISPR/Cas9-mediated inactivation of the soybean agglutinin Le1 gene to improve grain qualit y. FRONTIER Plant Science; Sec. Plant Biotechnology ; 29 Nov 2025 (accepted) Áp dụng công nghệ chỉnh sửa gen nhờ hệ thống CRISPR/Cas9 để làm bất hoạt hàm lượng agglutinin của đậu nành , một yếu tố nổi tiếng là phản dưỡng ( antinutritional ) có trong hạt cây họ Đậu , nhằm mục đích cải tiến mức độ dễ tiêu hóa phục vụ công nghệ thức ăn gia súc . Gen Le1 ( Glyma.02G012600 ), mã hóa lectin chủ lực trong hạt đậu nành , là gen đích trong giống đậu nành BRS 537 . Muốn đạt được điều ấy , người ta thiết kế “ binary vector ” thông qua vi khuẩ...

Loci và gen đích có chức năng điều khiển khả năng hạt gieo sâu trong đất của đậu nành Nguồn: Rui Tian ,  Zhenqi Shao ,  Hua Zhang ,  Xinzhu Xing ,  Jiahao Chu ,  Youbin Kong ,  Zhanwu Yang ,  Wenlong Li ,  Hui Du ,  Huifeng Ke ,  Xihuan Li  &  Caiying Zhang . 2025. Genetic loci and functional genes conferring deep-sowing tolerance across multiple environments in soybean . TAG; November 20 2025; Vol. 138; article 307   Kỹ thuật gieo sâu (deep-sowing) là chiến lược canh tác hiệu quả đảm bảo sự nẩy mầm đồng nhất và cho năng suất tốt trong điều kiện bị khô hạn đối với cây trồng, chủ yếu lệ thuộc vào sự vươn dài của trục mang lá mầm (mesocotyl or hypocotyl elongation) của cây đơn tử diệp cũng như song tử diệp . Theo đó, chiều dài trục mang lá mầm của 500 mẫu giống đậu nành được quan sát và đánh giá trong phương pháp gieo sâu tại 9 địa điểm thí nghiệm, những loci di truyền và gen có chức năng được tìm thấy nhờ phương ...

 Biến thể tự nhiên của gen MYC2 điều khiển tính kháng sâu xanh da láng của đậu nành Xiao Li ,  Dezhou Hu ,  Zhongyi Yang ,  Linyan Cai ,  Mengshan Zhang ,  Hailun Liu ,  Dongquan Guo ,  Shupeng Dong ,  Changyun Yang ,  Fang Huang ,  Deyue Yu , and  Hui Wang . 2025. A natural variant of an  MYC2  gene in soybean contributes to resistance against the common cutworm . PNAS; December 26 2025; 122 (52) e2424956122 ; https://doi.org/10.1073/pnas.2424956122 . Thực vật liên tục bị đe dọa bởi sâu ăn lá trong chu kỳ sinh trưởng. Với cây đậu nành, sâu phổ biến có tên là CCW (common cutworm) (sâu xanh da láng: Spodoptera litura ) là đối tượng chính làm thiệt hại năng suất đáng kể trên nhiều vùng canh tác. Ví dụ, ở châu Á, sự xuất hiện của nó thường làm giảm năng suất hàng năm từ 10 đến 20%, với sự thất mùa hơn 50% khi dịch hại bùng phát. Không có đủ ge...

 GWAS phân lập được gen ứng cử viên điều khiển tập tính tăng trưởng đậu chickpea Nguồn: Rajib Kumbhakar ,  Mayulika Mondal ,  Virevol Thakro ,  Yashwant K. Yadava ,  Uday Chand Jha ,  Shailesh Tripathi  &  Swarup K. Parida . 2026. A genome-wide association analysis identifies a key candidate gene controlling plant growth habit in chickpea . TAG; January 3 2026; vol. 139; article 22 Tích hợp kết quả GWAS và phân tích haplotype đã xác định được một locus chủ chốt điều khiển tính trạng PHG (growth habit: tập tính tăng trưởng) của đậu chickpea. Xác định những markers phân tử cho tính trạng PHG này sẽ có thể giúp chúng ta biết được khả năng thu hoạch cơ giới; đây là nguyên tắc cơ bản của hiệu quả đột phá năng suất, sản lượng cây trồng trong điều kiện biến đổi khí hậu và gia tăng nhu cầu lương thực toàn cầu. Kết hợp chiến lược chọn giống nhờ GWAS thông qua bản đồ di truyền “association mapping” và kết quả phân tích association trên cơ sở “ha...

Phân lập và đánh giá khả năng đối kháng của xạ khuẩn đối với nấm Fusarium oxysporum gây bệnh héo vàng trên cây đậu nành rau Quảng Khôi Ngô 1 , Lê Minh Tường 2,* 1 Học viên cao học ngành Bảo vệ thực vật, Trường Đại học Cần Thơ 2 Trường Nông nghiệp, Trường Đại học Cần Thơ ∗ Email: lmtuong@ctu.edu.vn DOWLOAD TÓM TẮT Mục tiêu của nghiên cứu này là tìm ra xạ khuẩn có khả năng đối kháng với nấm Fusarium oxysporum gây bệnh héo vàng trên cây đậu nành rau. Khả năng đối kháng của 26 chủng xạ khuẩn đối với nấm Fusarium oxysporum gây bệnh héo vàng trên cây đậu nành rau được thực hiện trong điều kiện phòng thí nghiệm, với 5 lần lặp lại. Kết quả cho thấy, 4 chủng xạ khuẩn: PT-AG9, CM-AG27, PT-AG16, CM-AG33 thể hiện khả năng đối kháng cao với bán kính vòng vô khuẩn lần lượt là 14,25 mm; 14,00 mm; 13,50 mm; 14,25 mm và hiệu suất đối kháng lần lượt là 76,39%; 71,99%; 68,86%, 68,33% ở thời điểm 9 ngày sau khi bố trí thí nghiệm. Khả năng tiết enzyme β-glucanase và chitinase của 4 chủng ...

Tác động của việc cấy vi khuẩn rhizobium đến sự sinh trưởng và năng suất của các giống đậu tương ở vùng thảo nguyên SUDAN, NIGERIA RT,  Rabiu 1,4 , A.M., Sa'ad 1 , A. Muhammad 1 , H.S Hamisu 3 , M.S. Jibrin 2 Võ Như Cầm biên dịch. DOWNLOAD  TÓM TẮT Đậu tương là một loại cây họ đậu thiết yếu ở vùng cận Sahara châu Phi, được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng và lợi ích kinh tế. Tuy nhiên, năng suất của nó ở vùng thảo nguyên Sudan của Nigeria thường bị hạn chế bởi sự thiếu hụt chất dinh dưỡng trong đất, đặc biệt là nitơ. Việc sử dụng phương pháp cấy vi khuẩn Rhizobium đã nổi lên như một cách tiếp cận sinh học hiệu quả để tăng cường cố định nitơ, thúc đẩy sự sinh trưởng và năng suất tốt hơn. Nghiên cứu này nhằm mục đích đánh giá tác động của việc cấy vi khuẩn Rhizobium lên hai giống đậu tương trong điều kiện thảo nguyên Sudan. Các thí nghiệm thực địa được tiến hành trong mùa mưa năm 2021 tại Trang trại Giảng dạy và Nghiên cứu của Đại học Khoa học và Công nghệ Aliko ...

Một QTL chủ lực làm tăng hoạt động chống ô xi hóa của hạt đâu phụng không vỏ Nguồn: Xing Zhao ,  Yurong Li ,  Xiaodong Tang ,  Sijie Liu ,  Qiao Su ,  Pengju Hu ,  Xinxin Jin ,  Yahui Song ,  Jin Wang  &  Yongqing Yang . 2025. A major qualitative trait locus increases antioxidant activity in testaless peanut seeds Theoretical and Applied Genetics; December 26 2025; vol. 139; article 19 Gen AhHAA1 ( Arachis hypogaea High Antioxidant Activity gene 1 ), mã hóa protein có tên là anthocyanidin reductase , làm tăng cường phẩm chất dinh dưỡng của hạt đậu phụng không vỏ . Cải tiến hoạt tính chống ô xi hóa (antioxidant activity) của hạt đậu phụng ( Arachis hypogaea ) rất cần thiết để kéo dài thời gian bảo quản và sử dụng hạt đậu – tăng cường phẩm chất dinh dưỡng. T2im kiếm nguồn vật liệu di truyền để xác định các loci có liên quan đến tính trạng “antioxidant activity” có thể làm dễ dàng hơn côn việc lai tạo và tuyển chọn giống mới có hạt...

 Cân bằng giữa glycitein và glyceollins được thực hiện nhờ isoflavone 6-hydroxylase liên quan đến tính kháng của cây đậu nành với Phytophthora sojae Qilin Yang ,  Yining Wang ,  Xindan Xu ,  Jia Yuan ,  Fengxia Zhang ,  Hao Qin ,  Shihao Li ,  Jianxu Li ,  Hao Lin ,  Lei Li ,  Zhixi Tian , and  Guodong Wang . 2025 . A balance between glycitein and glyceollins governed by isoflavone 6-hydroxylase confers soybean resistance to  Phytophthora sojae .   PNAS ; December 11 2025; 122 (50) e2525627122 ; https://doi.org/10.1073/pnas.2525627122 Trong nghiên cứu này, người ta xác định được  GmIF6H1   ( Glyma.11g108300 ) là một gen chủ lực trong sinh tổng hợp glycitein của cây đậu nành, xúc tác daidzein 6-hydroxylation hơn là liquiritigenin  mà trước đây được giả định. Sự nhiễm bệnh của nấm   Phytophthora sojae  đã kích thích sự phó...

 Yếu tố phiên mã gmerfa tương tác với gmnfya và hoạt động như một chất điều hòa âm tính đối với sự tích lũy axit béo trong hạt đậu tương TÓM TẮT Đậu tương là một trong những cây trồng lấy hạt có dầu quan trọng nhất, và hàm lượng dầu trong hạt quyết định trực tiếp giá trị kinh tế và khả năng ứng dụng công nghiệp trên toàn thế giới. Tuy nhiên, cơ chế điều hòa sự tích lũy dầu trong hạt đậu tương vẫn chưa được hiểu rõ. Ở đây, thông qua phân tích RNA-seq và sàng lọc các protein tương tác với yếu tố điều hòa tích cực quá trình tích lũy dầu GmNFYA , chúng tôi đã xác định được yếu tố phiên mã loại AP2/ERF GmERFA , hoạt động như một yếu tố điều hòa tiêu cực quá trình tích lũy dầu. Việc loại bỏ GmERFA và chất tương đồng của nó bằng phương pháp chỉnh sửa gen đã làm tăng tổng hàm lượng axit béo trong hạt, trong khi việc biểu hiện quá mức GmERFA dẫn đến giảm mức axit béo trong đậu tương chuyển gen. GmERFA tương tác với GmNFYA để ức chế sự hoạt hóa phiên mã của GmbZIP123 và GmZF392...

 Các nhà khoa học trung quốc hé lộ cách isoflavone 6-hydroxylase đóng vai trò trung gian trong khả năng kháng bệnh Phytophthora sojae ở đậu tương. Võ Như Cầm theo Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc Các nhà nghiên cứu từ Viện Di truyền và Sinh học Phát triển thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc ( Chinese Academy of Sciences – CAS) đã khám phá ra con đường sinh tổng hợp glycitein, một isoflavonoid quan trọng trong đậu tương, vốn từ lâu vẫn chưa được làm rõ. Họ cũng tiết lộ cách thức sản xuất chất này quyết định khả năng kháng bệnh Phytophthora sojae của cây. Những phát hiện của họ đã được công bố trên tạp chí PNAS vào ngày 11 tháng 12. Đậu tương là một trong những cây lương thực và kinh tế quan trọng nhất thế giới, được đánh giá cao nhờ hàm lượng isoflavonoid phong phú. Các hợp chất này thúc đẩy sức khỏe con người và đóng vai trò đa dạng trong phản ứng miễn dịch của thực vật. Mặc dù đã có hàng thập kỷ nghiên cứu, quá trình sinh tổng hợp các isoflavonoid loại glycitein vẫ...

 Yếu tố phiên mã của gen GsWRKY23 có nguồn gốc từ loài đậu nành hoang dại liên quan đến tính trạng chịu mặn thông quả biểu hiện gen GsPER3 và bảo hòa sinh lý ROS Nguồn:  Shile   Sun ,  Bingjun Yu, Jiaxin Yang, Jifeng Jiang, Dan Liang . 2026.  The transcription factor  GsWRKY23  gene from wild soybean confers enhanced salt tolerance by regulating  GsPER3  expression via ROS homeostasis .  Plant Physiology and Biochemistry ;  Volume 231 , February 2026, 111035   Protein đóng vai yếu tố phiên mã  WRKYs  giúp cây khởi động phản ứng tự vệ chống lại nhiều điều kiện bất lợi thông qua điều tiết các gen đích ở vùng cận dưới (downstream target genes). Đậu nành hoang dại chống chịu mặn ( Glycine soja ) là đặc trưng của nguồn vật liệu quan trọng cho chiến lược “molecular breeding” và cải tiến di truyền giống đậu nành cao sản chịu mặn ( G .  max ). Nghiên cứu này xác định được gen...

 Omics trong hệ gen cây đậu phụng: Một nền tảng toàn diện về “atlas” tích hợp tất cả chuyên ngành OMICS trong nghiên cứu cây đậu phụng Nguồn:  Hongzhang Xue ,  Kunkun Zhao ,  Xiaorui Dong ,  Qian Ma ,  Sa Sa Hu ,  Zenghui Cao ,  Yang Shu ,  Yanzhe Li ,  Xiaoxiang Huang ,  Kai Zhao ,  Ding Qiu ,  Wenguang Shao ,  Rui Ren ,  Zhongfeng Li ,  Fangping Gong ,  Xingli Ma ,  Chaochun Wei ,  Dongmei Yin . 2026.  PeanutOmics: A comprehensive platform with an integrative multi-omics atlas for peanut research .  Plant Commun .;   2026 Jan 12;   7(1):101622. doi: 10.1016/j.xplc.2025.101622.  Đậu phụng ( Arachis hypogaea ) là cây trồng họ Đậu có giá trị kinh tế quan trọng, nhưng người ta chưa biết đầy đủ về động thái biểu hiện của gen đích tại nhiều giai đoạn phát triển khác nhau. Để khắc phục khiếm khuyết này, người ta đã xây dựng ATLAS tích hợp các kết quả nghiên cứu của chu...