Chọn tạo giống chính xác trên cơ sở NGS hệ gen đậu phụng (Arachis hypogaea L.) kháng bệnh hại chính: Từ Multi-Omics đến sáng tạo của AI
Chọn tạo giống chính xác trên cơ sở NGS hệ gen đậu phụng (Arachis hypogaea L.) kháng bệnh hại chính: Từ Multi-Omics đến sáng tạo của AI
Nguồn: Xue Pei, Jinhui Xie, Chunhao Liang, Aleksandra O Utkina. 2026. Next-Generation Precision Breeding in Peanut (Arachis hypogaea L.) for Disease and Pest Resistance: From Multi-Omics to AI-Driven Innovations. Insects; 2026 Jan 4; 17(1):63. doi: 10.3390/insects17010063.
Đậu phụng (Arachis hypogaea L.) là loài cây trồng họ đậu có giá trị về dầu thực vật và thực phẩm rất quan trọng, tuy nhiên, năng suất của nó liên tục bị hạn chế bởi sâu bệnh hại, đặc biệt trong điều kiện biến đổi khí hậu. Bài tổng quan này nhằm mục đích cung cấp một tổng hợp toàn diện về tiến bộ của phương pháp chọn giống chính xác (precision breeding) và phương pháp tiếp cận quy mô phân tử để tăng tính trạng kháng bệnh và côn trùng gây hại đậu phụng. Kiểm soát theo truyền thống thực hiện từ việc luân canh và kỹ thuật canh tác đến bảo vệ mùa màng bằng thuốc hóa học đã và đang mang lại cứu trợ từng phần và thường không bền vững. Nền tảng di truyền hẹp của đậu phụng đang canh tác và hệ gen dị từ bội rất phức tạp của nó ngăn cản việc du nhập gen kháng bền vững vào giống mới. Tiến bộ gần đây trong chọn giống chính xác đang xác định lại khả năng của việc cải tiến giống mới có tính chịu đựng tốt hơn. Đó là nền tảng có tính chất “multi-omics” bao gồm genomics, transcriptomics, proteomics, và metabolomics đã và đang thúc đẩy việc xác định chính xác các loci kháng, những thành phần miễn dịch kích hoạt effector, và tương tác phân tử giữa pathogen, sâu hại và cây chủ. Công cụ chỉnh sửa hệ gen, ví dụ như hệ thống CRISPR-Cas bây giờ cho phép kết quả cải biên chính xác gen nhiễm và những regulators tự vệ, khắc phục được những rào cản của cải tiến giống truyền thống. Tích hợp đổi mới sáng tạo ở quy mô phân tử với đánh giá kiểu hình, phần mềm “machine learning”, và “remote sensing” đã và đang chuyển hóa sàng lọc tính kháng hiệu quả hơn từ đánh giá thủ công đến dự đoán dựa trên dữ liệu thời gian thực. Ví dụ quy trình lai tạo giống có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo làm tăng mức chính xác của chọn lọc và phát triển nhanh hơn giống chống chịu đa stress. Tổng quan này kết hợp được tiến bộ hiện đại, công nghệ tiên phong, và những khoảng trống rất lâu đời trong ứng dụng phương pháp lai chính xác kháng sâu bệnh hại đậu phụng, vạch ra lộ trình thích nghi với khí hậu, hệ thống sản xuất bền vững.
Comments
Post a Comment